Konsumatorët shqiptarë e konsiderojnë sigurinë ushqimore një çështje me rëndësi të lartë, tregojnë kujdes aktiv gjatë blerjes, por shprehin besim të kufizuar te kontrollet zyrtare. Ky është konkluzioni kryesor i një raporti të ri të bazuar në 576 përgjigje nga një anketim online i realizuar në korrik–gusht 2026.
Raporti u përgatit nga eksperte Msc. Migena Kalthi, në kuadër të projektit “Shoqëria Civile në Veprim për Përpjekje të Koordinuara për Sigurinë Ushqimore dhe Mbrojtjen e Konsumatorit”, të zbatuar nga Qendra Konsumatori Shqiptar (QKSH) dhe ANTTARC, me mbështetjen e Bashkimit Evropian. Studimi ndjek qasjen evropiane “Nga ferma në tryezë” (Farm to Fork) dhe u shpërnda përmes rrjeteve sociale gjatë periudhës 23 korrik – 15 gusht 2026.
Të dhënat kryesore
- 76% e të anketuarve i japin sigurisë ushqimore rëndësi të lartë (rreth 98% të paktën mesatare).
- 90.3% raportojnë se kanë hasur të paktën një herë një produkt që e kanë konsideruar të pasigurt.
- 43.1% e vlerësojnë situatën aktuale të sigurisë ushqimore si të pasigurt; vetëm një pakicë e shohin si plotësisht të sigurt.
- 68.6% kanë besim të ulët ose aspak te institucionet e kontrollit, pavarësisht se 89.2% i njohin ato.
Si blejnë dhe çfarë kontrollojnë konsumatorët
Gjatë vendimit për të blerë, faktori më i rëndësishëm mbetet cilësia (81.3%), e ndjekur nga data e skadencës (59%), origjina (43.1%) dhe çmimi (40.5%). Blerjet kryhen kryesisht në kanale fizike: 86.1% zgjedhin supermarketet, ndërsa blerja online mbetet margjinale, me vetëm 0.9%.
Kujdesi individual duket i konsoliduar edhe në sjellje konkrete: 63.7% deklarojnë se kontrollojnë gjithmonë etiketën dhe afatin e skadencës, dhe rreth 94.1% e bëjnë këtë gjithmonë ose shpesh. Ky nivel kujdesi tregon se konsumatorët nuk janë pasivë, por marrin masa vetjake për të reduktuar rrezikun.
Perceptimi i rrezikut dhe përvojat me produkte të pasigurta
Perceptimi i përgjithshëm mbetet kritik. Ndërsa 45.3% e vlerësojnë situatën si mesatarisht të sigurt, një pjesë e krahasueshme, 43.1%, e konsiderojnë të pasigurt. Ndër kategoritë ushqimore, mishi dhe nënproduktet e tij perceptohen si më të rrezikshmet, të përmendura nga 70.8% e të anketuarve.
Veçanërisht domethënëse është shifra prej 90.3% që raportojnë se kanë hasur të paktën një herë një produkt të dyshuar si të pasigurt. Problemet më të përmendura lidhen me ndryshime në pamje, shije apo erë (rreth 48.5%), si dhe me skadencën, origjinën dhe kushtet e ruajtjes. Këto të dhëna pasqyrojnë perceptime dhe përvoja të konsumatorëve, dhe nuk përbëjnë prova objektive laboratorike të pasigurisë.
Produktet vendase kundrejt atyre të importuara
Preferenca për produktet vendase është e qartë: 77.6% i zgjedhin ato kundrejt alternativave të importuara. Megjithatë, arsyeja kryesore nuk është siguria, por freskia e perceptuar (69.4%); vetëm 19.2% e lidhin këtë preferencë drejtpërdrejt me sigurinë më të lartë. Pra, mbështetja për prodhimin vendas nuk duhet lexuar automatikisht si tregues i një perceptimi për siguri më të madhe.
Informimi dhe besimi institucional: hendeku kryesor
Studimi nxjerr në pah një hendek të dukshëm midis kujdesit individual dhe besimit në sistem. Burimi kryesor i informacionit për sigurinë ushqimore është interneti dhe rrjetet sociale (54.3%), ndërsa vetëm 13.7% informohen drejtpërdrejt nga institucionet. Mbi gjysma e të anketuarve, 51.2%, e vlerësojnë negativisht nivelin e informimit publik.
Ndonëse 89.2% e njohin institucionet përgjegjëse për kontrollin, 68.6% kanë besim të ulët ose aspak në efektivitetin e tyre — një shenjë e qartë e mungesës së besimit që kërkon vëmendje.
Mekanizmat e ankesave mbeten po ashtu të paqarta: 45.1% e të anketuarve nuk dinë ku të drejtohen për të paraqitur një ankesë. Në total, 63.2% e vlerësojnë negativisht nivelin aktual të sigurisë ushqimore në vend.
Çfarë kërkojnë konsumatorët
Bazuar në gjetjet, raporti formulon tetë rekomandime për forcimin e sistemit dhe të besimit të konsumatorëve. Ndër prioritetet kryesore renditen:
- Forcimi i kontrollit zyrtar, i përqendruar te hallkat dhe produktet me risk më të lartë, duke përfshirë produktet pa etiketë, pa origjinë të deklaruar dhe ato të importuara.
- Zbatim më efektiv i masave ndëshkuese, në mënyrë të shpejtë, proporcionale dhe të dokumentuar për shkeljet e sigurisë ushqimore.
- Rritja e kapaciteteve laboratorike dhe zgjerimi i monitorimit të parametrave si mbetjet e pesticideve dhe substancat kimike.
- Përmirësimi i gjurmueshmërisë dhe i etiketimit, me informacion të qartë e të verifikueshëm mbi origjinën, përbërjen dhe afatin e skadencës.
- Më shumë transparencë institucionale dhe komunikim publik i rregullt mbi kontrollet dhe rezultatet e tyre.
- Informim praktik i konsumatorëve përmes kanaleve që ata përdorin më shumë, veçanërisht platformat digjitale.
- Thjeshtimi i mekanizmave të ankesave, me një rrugë të qartë dhe lehtësisht të aksesueshme raportimi.
- Mbështetja e prodhimit vendas, e shoqëruar me përmbushjen e standardeve të sigurisë, cilësisë dhe gjurmueshmërisë.
Në thelb, konsumatorët e përfshirë në studim kërkojnë një sistem më të integruar, ku kontrolli zyrtar, kapacitetet teknike, transparenca dhe informimi funksionojnë të ndërlidhura. Forcimi i një komponenti të vetëm nuk do të mjaftonte për të mbyllur hendekun e besimit dhe të informimit që evidenton studimi.
⭳ Shkarko raportin e plotë (PDF)
Raporti i plotë përfshin metodologjinë, 23 grafikë, konkluzionet, rekomandimet dhe pyetësorin.
Ky publikim është prodhuar me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja është përgjegjësi e autorit dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Bashkimit Evropian dhe të Qendrës “Konsumatori Shqiptar”.